Yeni başlayanlar için anlaşılır girdi
Anlaşılır girdi, ancak konuşulanı takip edebildiğinde işe yarar. Christian Lauer, o noktaya hızlıca nasıl gelineceğini ve geldiğini nasıl anlayacağını anlatıyor.
Languages on Fire'ın kurucusu
Anlaşılır girdi, dil öğrenmenin en güçlü araçlarından biri. Fikir basit: kendi seviyenin biraz üstündeki içerikleri izle ya da oku. Böylece beynin yeni kelimeler ve yapılarla karşılaşır, ama olan biteni yine de takip edebilirsin. Reelang gibi platformlar bunu kolaylaştırıyor, çünkü sana aşağı yukarı doğru seviyede gerçek içerik sunuyorlar.
Bir püf noktası var. Anlaşılır girdi her aşamada aynı derecede işe yaramaz. İlk gün, sıfırdan başlayan biri gerçekten ancak şunu takip edebilir: «Bu bir ağaç. Bu bir kedi.» Pek sürükleyici değil. İçeriklerin çoğundan keyif almak için önce belli bir seviyeye çıkman gerekiyor. Öğrenciler için değil, ana dili konuşanlar için yapılmış içeriklerde bu iki kat geçerli: yeni başlayanın takip edebileceği çok az şey var. Öğrenciler için hazırlanmış içerik bile A2 ya da B1 seviyesinde, sıfır seviyedekine sunabileceğin her şeyden çok daha ilginç hale geliyor.
Yani: o seviyeye mümkün olan en hızlı şekilde nasıl ulaşırsın ve anlaşılır girdinin faydasını görmeye nasıl başlarsın?
İnsanların gerçekten kullandığı kelimeleri öğren
Temel kurmak için iki şeye ihtiyacın var: kelime ve gramer. Bitmeyen kelime listelerini ezberlemek ve gramer alıştırmalarını öğütmek, oraya giden yavaş yol. Daha akıllı yaklaşımlar var ve ilki kelime sıklığı.
Sıklık listesi, bir dilin kelimelerini gerçekte ne kadar sık kullanıldıklarına göre sıralar ve bu dağılım inanılmaz dengesizdir. En sık kullanılan 1.000 kelime, gündelik dilin yaklaşık %80'ini kapsar. Çoğu dilde on binlerce kelime var; insanların söylediği her beş kelimeden dördünü anlamak için bin kadar kelimenin yetmesi şaşırtıcı derecede kolay bir hedef.
What the top 1,000 words cover
one real sentence
It is a truth universally acknowledged, that a single man in possession of a good fortune, must be in want of a wife.
Hedefin tanımak olsun, ustalaşmak değil
Tabii kelimeler her şey değil. Gramer de önemli. Almanca hallerini, Çince parçacıklarını ya da İspanyolca fiil zamanlarını sezmeye başladığında izlediğin her şey daha anlamlı gelir, çünkü kaos duymak yerine kalıpları tanımaya başlarsın.
Ama işin anahtarı şu: hedefin edilgen anlama. Bir İspanyolca fiili istendiğinde her zamanda çekmen gerekmiyor. Karşına çıktığında neyin olduğunu tanıman yeterli. Anlaşılır girdinin kapısını açmak için bu kadarı yeter ve bu iş, «grameri öğrenmek» ifadesinin kulağa geldiğinden çok daha küçük.
Aslında ne kadarlık bir işten söz ediyoruz?
Bunların hiçbiri yıllar almıyor. İlk 1.000 kelime, artı temel gramerin edilgen olarak oturması, istikrarlı günlük bir tempoyla, mesela günde 15-20 yeni kelime ve düzenli tekrarla, birkaç hafta ile iki ay arası bir mesele.
Hazır olduğunu şöyle anlayacaksın: basit bir video artık bir gürültü duvarı gibi gelmiyor, takip edilebilir geliyor. Ana fikri yakalıyorsun, birkaç kelime kaçsa bile geri kalanın çoğunu bağlamdan çıkarabiliyorsun. Bu, hazırlığı bırakıp izlemeye başlama işareti. Videolar hâlâ gürültü gibi geliyorsa temele biraz daha zaman ver. Kolay gelmeye başladığında seviyeyi yükselt.
Where the words go
oxford english corpus
80%
10%
10%
Top 1,000 words
80% of everyday text
Next 6,000
+10%
All the rest, tens of thousands of words
the last 10%
Oraya varmanın üç yolu
Diyelim ki henüz o seviyede değilsin ve bu, anlaşılır girdiyi frenliyor. Seni oraya götürebilecek birkaç yaklaşım var, ama hepsi tam bu iş için kurulmuş değil: yani seni girdiye en hızlı şekilde hazırlamak için.
Kurs almak. Özel ya da küçük gruplu dersler, yapılandırılmış ve her yönü kapsayan bir öğrenme için harika. Ama bu başka bir hedef. Tipik bir program aylarca sürer, ders kitapları kelime sıklığını nadiren önceliklendirir ve gramer dersleri genelde dili üretmeye odaklanır: çekim yapmak, alıştırma yapmak, konuşmak. Girdiyi hızlıca anlamak için gereken edilgen tanımaya değil.
Uygulamalar. Popüler dil uygulamaları seni geri getirmekte iyidir. Zaten büyük ölçüde bunun için tasarlanmışlar. Ama bağlılık, anlaşılır girdiye giden verimli bir yol demek değil. Çoğu kelimeleri sıklığa göre sıralamıyor ve grameri hafif geçiyor; yani çok zaman harcayıp aradığın o belirli temeli kuramayabilirsin.
Anki. Anki, aralıklı tekrar üzerine kurulu ücretsiz bir kart uygulaması: bir algoritma her kartı tam unutmak üzereyken önüne koyar, böylece en az zamanla en çok şeyi akılda tutarsın. İlk 1.000 kelimeyi ve temel grameri uzun süreli belleğe yerleştirme işi söz konusu olduğunda onu geçmek zor.
Why it only costs minutes
spaced repetition
Each review waits longer than the last
1st review
1 day
2nd
3 days
3rd
1 week
4th
3 weeks
Bars to scale: how long you wait before the card comes back
Akılda tutulması gereken iki şey var. Kendi desteni kurabilirsin ya da başkasının destesini kullanabilirsin. Kendin kurmak sana tam kontrol verir ama ciddi zaman ve biraz teknik rahatlık gerektirir; bu da herkesin eğlence anlayışına uymaz.
Başkasının destesini indireceksen de dikkatli seç. Şunlara bak:
- Kelime sıklığına göre sıralı mı, yani gerçekten ilk karşılaşacağın kelimeleri mi öğreniyorsun.
- Tam cümlelerle öğretiyor mu. Tek başına kelimeler beynine çalışacak çok az malzeme verir.
- Düzgün seslendirilmiş mi, yani liste okuyan bir robot yerine yüksek kaliteli ses var mı.
Bu üç şey, gerçek bir temel kuran desteyi sadece kelime listesi uzatan desteden ayırır.
Bizim çözümümüz: Languages on Fire
İnsanları anlaşılır girdiye yumuşakça alıştırmak, Languages on Fire'da bizi motive eden temel şeylerden biri. Ana dil içeriğinden keyif almaya başlaman için gereken ilk 1.000 kelimeyi ve temel grameri veren Anki desteleri hazırlıyoruz; seni sıfırdan B1'e taşıyoruz.
One of their cards
tap to hear it
Non mi piace per niente.
I don't like it at all.
Lesson 13 · Italian
Bu, karttan fazlası. Tamamen Anki içinde işleyen, diyalog temelli bir kurs: seni içine çeken bir hikâyeyi takip ediyorsun, her kartta stüdyo kalitesinde ses, görseller ve net açıklamalar var. Öbür uçtan kalıcı bir temelle çıkıyorsun, çünkü sıklığa göre sıralı, cümlelerle öğretilmiş ve düzgün seslendirilmiş.
Kurslara languages-on-fire.com adresinden bakabilirsin; reelang26 kodu da sana %10 indirim sağlıyor.
Sonra oynat tuşuna bas
Son bir şey, çünkü temel bir kalkış pisti, varış noktası değil: kendini tamamen hazır hissedene kadar bekleme. O an hiç gelmeyecek. İçerik yerine oturmaya başladığı anda içine dal. Oraya vardığında birkaç alışkanlık girdiyi daha verimli kılar.
- Her kelimeye bakma. Biraz belirsizliğe izin ver. Beynin boşlukları zamanla dolduruyor.
- Tekrar izle. Bir videonun ikinci turu, çoğu şeyin yerine oturduğu yer.
- İlgini takip et. Gerçekten keyif aldığın içerik, geri dönmeye devam edeceğin içeriktir.
Temeli kur, sonra yolun kalanını anlaşılır girdi taşısın.
İzlemeye başla
Bir dil seç ve feed'i başlat. Gerçek doğal konuşma, anlaşılma zorluğuna göre seviyelendirilmiş. Test yok, kayıt yok.
Dil seç